Уйғурчә 100 надир әсәр

From Uyghurpedia- Uyghur Énsiklopédiyisi
Jump to: navigation, search

Uyghur Énsiklopédiyisige Iane Qiling Uyghur Énsiklopédiyisi



Уйғурчә 100 Надир Әсәр


101kitab.jpg

Мәмәттурсун зунун оқя фурқат мәхмут ғази


Асасий мәзмуний


20-әсирниң кейинки йеримда уйғур әдәбиятида нурғунлиған дедактик, есил әсәрләр барлиққа кәлди. Мәзкур тизимликни түзүштә өткән вә бүгүнки дәвр уйғур әдәбиятиға тәвә нурғун роман, повест, һекайә, шеир, әдәбий ахбарат вә нәсирләрни инчикиләп оқуп, һәр дәвргә тәвә әсәрләрдин мәзмуни терән, тәрбийиви әһмийити чоңқур, ипадиләш алаһидилики көп хил болған, уйғур әдәбиятиниң тәрәққий қилишида муһим әһмийәткә вә тарихий қиммәткә игә дәп қаралған надир әсәрләр асас қилинди.

Шундақла бу 100 надир әсәр қош тил маарипида йетиливатқан әвладларниң ана тилини яхши игилиши биләнла қалмай йәнә иккинчи тилни өгүниши яки академик хизмәтлиригиму бәлгүлик вә рошән тәсир көрситиду.

2010- йили фәйсбук уйғур бетидә әдәбиятниң һәр қайси жазнириға қарита елип берилған әң яхши 10 әсәр рай паалийти нәтиҗиси вә кейинки чағларда айлап елип берилған таллаш нәтиҗисидә уйғурчә 100 надир әсәр тизимликини рәтләп чиқилди.

Ачқучлуқ сөзләр: уйғур, әдәбият, әсәр, қош тил,




Хәлқимиз базар игилги йитәкчилигидики , санаәтлишиш, вә шәһәрлишиштин ибарәт йеңи бир иҗтимаий дәврниң бусуғисида турмақта. Дәвр билән һәмқәдәм меңиш-маңалмаслиқ көп амиллиқ вә көп сәвәплик болуп, буниңға адәмләрниң мадди вә мәниви билишиниң тәсиригә сәл қарашқа болмайду. Шәхсләрниң үтүп чиқиши үчүн хизмәт қабилийитидин башқа ониверсал билим сапаси , вә нәзәр даирисиниң ролиму интайин муһим болуп, бу хизмәт вә җәмийәттики мунасивәтләрни идарә қилиш вә шәхсниң орнини бәлгиләштә һәмдә өзигә хас сағлам шәхсий характерни шәкилләндүрүштә кәм болса болмайдиған юмшақ күч һесаблиниду. . Бундақ бир сапани һазирлаш үчүн, турмуштин өгинидиған нурғун иҗтимаий вә писхик уқумлардин хәвәрдар болуш билән бир вақитта йәнә китап оқушқиму алаһидә етибар беришкә тоғра келиду. Биз тохталған китаб оқуш пәқәт хизмәт, кәсипкә вә қизиқишқила алақидар билимләр билән чәклинип қалмастин бәлки йәнә әқли билиш вә мәниви йетилишкә пайдилиқ кәң даирилик китап оқуш адитини йетилдүрүшниң турмушимизни бейитип, һаятимизни моллаштуруп, кишилик унверсал сапа -қабилийитини йетилдүршимиздә бәкму муһим икәнлики һәммимизгә мәлум.

Йеқинқи йиллардин бири хәлқимиз арисида китап оқуш қизғинлиқиниң көтүрүливатқанлиқини һәрхил шәкилдики китаб оқуш паалийәтлириниң әвҗигә чиқиватқанлиқидин пәрәз қилалаймиз . Билим игилири вә қәләмкәшләрниң актип тәшәббуси вә хәлқимизниң қоллап қуввәтлиши билән, китаб оқуш йили, китаб оқуш ейи, 50 китаб түгитиш паалийәтлири, хатирә күнләрдә өз ара китаб совға қилиш, тойларда китаб тарқитиш, китаб оқуш чейи, иҗтимаий алақә вастилирида китаб оқуш гуруппилириниң қурулуши, мәлум китаб һәққидә мәхсус телевизийә сөһбити елип бериш дегәндәк рәңга-рәң шәкилләр билән китаб оқушқа сәпәрвәрлик қилинип, интайин яхши сағлам иҗтимаий үнүм һасил қилинғанлиқини, хәлқимиз арисида көтүриливатқан китап оқуш қизғинлиқиниң ешиватқанлиқидин көрүвелишқа болиду. Әмма бүгүнкидәк тез ретимлиқ иҗтимаий реаллиқта, хизмәт, аилә вә өгинишни тәң елип меңиш һәқиқәтән асан әмәс. Кишиләрдә чәклик вақиттин қандақ қилғанда үнүмлүк пайдилинип, қайси ишларни қилиш вә қайси китабларни алдин оқуш керәк дегән мәсилә үстидә даим дилиғуллуққа учрап, беши қатиду. Нурғун қериндашлиримиз көпрәк китаб оқушни арзу қилсиму, әмма китабларниң көплики, вақитниң қислиқи түпәйли ишни нәдин башлашни биләлмәйватиду.

Юқириқи обйектип мәсилиләрни нәзәргә елип, хәлқимизгә һәқиқий нәп беридиған, қисқа вақит ичидә һәссиләп үнүм һасил қилидиған, универсал билим вә мәдәнийәт сапасини ашуридиған, вақтиниму теҗәйдиған, ана тилимизда нәшир қилинған надир әсәрләрдин 100 ниң тизимини түзүп чиқтуқ. Әмәлийәттә уйғур тилида елан қилинған надир әсәрләр аз әмәс, әмма биз вәкиллик болған, пурсәт болса чоқум оқуп чиқиш керәк дәп қариған, кәң тарқалған 100чә әсәрни һозуруңларға сундуқ. Һәр хил жанирдики әсәрләрниң надир вәкиллири дәп қариғанлиримизни таллиғинимиз үчүн, шу жанирдики башқа яхши әсәрләрни киргүзмидуқ. Бу һәргиз шу хилдики китап яки язмиларниң әдәбий қиммити яки услубиниң надир әсәрләр өлчимигә йәтмигәнликидин дерәк бәрмәйду, буниңда китабханларниң вақип болишини вә тоғра чүшинишини сораймиз. Демәкчимизки надир әсәрләр тизимлики бу 100 әсәр билән чәклинип қалмайду халас. Бу бир башланғуч қәдәм, бу тизимликни йәнә давамлаштуруп 200, 500 һәтта миңға йәткүзимиз дегән тиликимиз бар. Мәлумки билим елишниң йоллири ана тилимиз биләнла чәклинип қалмайду. Қериндашлиримизниң бу тизимликни толуқлап, кеңәйтип меңишини һәрзаман қарши алимиз. Һәммә оқурмәнниң көңлидә бир тараза болиду, надир әсәрниңму бир қелипи болмайду, шуңлашқа оқурмәнлиримизниң күткән йеридин чиқалмиған болсақ көпчиликтин йүз миң төвәнчилик билән әпу сораймиз. Әлвәттә бу тизимлик пәқәт бир тәвсийә, китабхумар қериндашларниң издиниватқан мәнзилиниң бир тәркиви қисми болалиса әмгикимиздин рази болимиз. Әмди давамлиқ төрдә издинип, арзу қилған мәнзилгә йетиши сизгә қалди. Бу тизимликни түзгәндә, бүгүнки дәвр уйғур әдәбиятиниң бәдиий қиммитини алаһидә намаян қилған, бүгүнки дәвр уйғур әдәбиятимизда өткән дәврләрниң намайәндиси дәп қариғанларни таллидуқ. . Тема даириси кәң, мәзмуни мол, қаратмилиқи рошән болуп, бир қәдәр пүтүн тизимлик системси шәкилләнди. Қәйт қилғинимиздәк, мәзкур тизимликни түзүштә өткән вә бүгүнки дәвр уйғур әдәбиятиға тәвә нурғун роман, повест, һекайә, шеир, әдәбий ахбарат вә нәсирләрни инчикиләп оқуп, һәр дәвргә тәвә әсәрләрдин мәзмуни терән, тәрбийиви әһмийити чоңқур, ипадиләш алаһидилики көп хил болған, уйғур әдәбиятиниң тәрәққий қилишида муһим әһмийәткә вә тарихий қиммәткә игә дәп қаралған надир әсәрләр асас қилинди.

Бу тизимликтики әсәрләр уйғур тилиниң, тарихиниң, етнограпийәсиниң байлиқини, саплиқини қоғдиған, уйғур тилиниң җәлп қилиш күчини ашурған, көп әсирлик тарихий тәрәққият җәрянида тәдриҗий шәкиллинип қелиплашқан бүгүнки дәвр уйғур әдәбий тили, уйғур тилиниң диялекити вә йәрлик шевилири , көп қатламлиқ миллий мәдәнийәт тарихимиз билән биваситә мунасивәтлик. Рошәнки, тизимликкә киргүзүлгән мол мәнбәлик , көп учурлуқ, бу қиммәтлик әсәрләрдин уйғур тилиниң бүгүнки хирис вә риқабәттә бәйгигә чүшәләйдиғанлиқини, шаллинип қалмайдиғанлиқини, йәнә келип өзиниң тарихий қиммити, бүгүнки дәвргә болған маслишишчанлиқи билән техиму тәрәққий қилип мукәммәллишидиғанлиқини көрүвалалаймиз. Ундин башқа йәнә бу әсәрләр тили, мәзмуни вә башқа җәһәтләрдә уйғур тилиниң ипадиләш күчигә вәкиллик қилиш билән бир вақитта, йәнә хәлқимизниң һәр дәврдики тарихини, мәдәнийитини, иҗтимаий турмушини, өрп-адәтлирини, қиммәт қарашлирини, дуня қарашлирини, һаят пәлсәписини вә тил сәнитини өзигә муҗәссәм қилған сәрхил әсәрләрдур. Һәрқандақ китабхан бу әсәрләрни оқуш арқилиқ уйғур тилиниң пасаһити, балағити вә гүзәлликини техиму илгирлигән һалда тонуш билән бир вақитта, өзлири һәққидә техиму реал чәшәнчә вә тонушқа игә болалайду.

Бу 100 китап кәң оқурмәнләрниң сөйүп оқуйдиған, кутупханисида кәм болса болмайдиған китаблар төридин орун елишқа мунасип, шундақла қош тил маарипида йетиливатқан әвладларға әң яхши ана тил дәрси болалайду дәп қаридуқ. Конилар тапқини гүл кәлтүрәр, тапалмииғини бир баш пияз дәптикән. Биз бу мушкүл әмма катта хизмәткә қилған нақис ғәйритимизни қериндашлар тоғра чүшинәр, вәзипимизниң мүшкүллики түпәйли юз бәргән хаталиқларни һәм кәчүрәр дегән үмидтимиз.

Уйғурчә 100 надир әсәрниң башқа тилдики оқурмәнлиригә қолайлиқ яритип бериш үчүн, шу тилдики уйғур тили өгәнгүчи оқурмәнләр, тәтқиқатчилар вә тәрҗиманларниң уйғурларниң мунасивәтлик әсәрләрдики еһтияҗини көздә тутуп уйғурчә 100 надир әсәрниң түркчә вә ингилизчисиму тәййарланди. Мунасивәтлик достларниң бу тизимликни асас қилип йәнә башқа тиллардиму елан қилиш арқилиқ тәшвиқ қилишини үмид қилимиз.


Романлар:

1. ана юрт, (3 том) зордун сабир, шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи , 2001- йили

2. ойғанған земин, уч қисимлиқ тарихий роман абдурәһим өткүр, шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 1988-йил 10-ай

3. из, тарихий роман, абдурәһим өткүр, шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 1985-йил

4. еғир тиниқлар, юсуп елияс, шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 1997-йил 11-ай

5. бәдөләт һәққидә қиссә, абдувели ели шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи 1997- йил

6. баһадирнамә, ясинҗан сидиқ чоғлан, милләтләр нәширяти , бейҗиң. 2010- йили 8- ай

7. чала тәккән оқ, абдулла талип, шинҗаң яшлар нәширияти, үрүмчи, 1985- йили 6- ай

8. « абдуқадир дамолла һәққидә қиссә, хевир төмүр, шинҗаң яш- өсмүрләр нәширяти, 1990- йили

9. мәмтили тәвпиқ, мирәһмәт сейт, ялқун рози шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 1997- йили

10. издиниш, зордун сабир, шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 1983- йили 7- ай

11. түндики чақмақ, әбәйдулла ибраһим, шинҗаң яш- өсмүрләр нәширяти, 1988- йили

12. сутуқ буғрахан, сәйпидин әзизи милләтләр нәширяти , бейҗиң, 1987-йил 9-ай

13. лейиған булақ, (6 қисим) җалалидин бәһрам, , шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 1997-1999 йиллири

14. су бойида, ло гуәнҗоң, ши нәйән, , шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 2012- йили 11- ай

15. қизил равақтики чүш, сав шө чин, шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 1977- йили 10- ай

16. балдур ойғанған, адәм хевир төмүр шинҗаң яш- өсмүрләр нәширяти, үрүмчи, 1987- йили

17. қайнам өркиши, абдулла талип, шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 2008- йили

18. ели долқунлири , (2 том) абдурахман қаһар, шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 1986 1988 йиллар

19. қиссәсул әнбия, нәсирдин рабғузи, қәшқәр уйғур нәшрияти, қәшқәр, 1988- йили 3- ай

20. баяванниң сири, әхтәм өмәр, шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 2001- йили 7- ай

21. кумуш рәңлик қута, султан һашим шинҗаң яшлар-өсмүрләр нәшрияти, үрүмчи, 2012- йили 4- ай

22. қум басқан шәһәр, мәмтимин һушур, шинҗаң яш- өсмүрләр нәширяти, үрүмчи , 1996- йили

23. меһраптин чаян , абдулла қадири, шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 1982- йили 1- ай

24. кәчмиш, халидә исраил, қәшқәр уйғур нәширийияти вә шинҗаң електрон ү-син нәширияти. Қәшқәр , үрүмчи, 2011-йили 11- ай

25. яғач медал, чопани, милләтләр нәширяти бейҗиң, 2001- йили 3- ай

26. әнҗанбай, нур рози, шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 2003-йили 1-ай

27. өткән күнләр, абдулла қадири, шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи 1983- йили

28. Рамзанниң он йәттиси, [ливан] җурҗи зәйдан , шинҗаң хәлқ нәшрияти , үрүмчи, 1983-йили 6-ай


Һекайиләр:

1. қош мәсчит, мәмтиили зунун, шинҗаң яшларөсмүрләр нәширияти, үрүмчи, 1989- йили

2. мөминниң момиға чиқиши, нур рози

3. кәлкүн, мәмәт бағраш

4. бәш тал оқ, турди самсақ

5. мағдур кәткәндә, зунун қадири

6. еһ топилиқ йол, зордун сабир

7. еғир күнләрдә, өмәр муһәммиди

8. чениқиш, зордун сабир

9. долан яшлири, зордун сабир

10. биләй таш, әхтәм өмәр

11. ақсақ буға, мәмәт бағраш, шинҗаң яшлар-өсмүрләр нәширияти, үрүмчи 2016- 3- ай

12. бурут маҗраси, мәмтимин һошур

13. қирлиқ истакан, мәмтимин һошур

14. лай су ичкән җанлар, әнвәр муһәммәт

15. қиянлиқ дәря, әхәт турди

16. пасил, сәмәт дугайли

17. от ичидә тавланған адәм

18. қуртлап кәткән көл, әхтәм өмәр, шинҗаң яшлар - өсмүрләр нәшрияти, үрүмчи 1994- йили 4-ай

19. тохти покан һекайилири, ғоҗиабдулла қарақаш

20. мазар чашқини, әркинҗан әмәт

21. бова мурадиңизға йетиң!, әркинҗан әмәт

22. тузлуқ мома, давут мәтнияз

24.Бәш яшлиқ мәргән, абликим бақи


Хәлқ еғиз әдәбияти:

1. уйғур хәлқ чөчәклири

2. уйғур хәлқ мәсәллири, әхәт һашим, шинҗаң хәлиқ нәширияти үрүмчи, 1981- йили

3. уйғур хәлқ мақал тәмсиллири, мәһәммәт рәһим, шинҗаң хәлиқ нәширияти үрүмчи, 1979- йили

4. тәтүр кирпик, аблиз һезимоф, шинҗаң яш- өсмүрләр нәширяти, үрүмчи , 1988- йили 3- ай

5. кәлилә вә деминә, шинҗаң хәлқ нәширяти үрүмчи 2006- йили 4- ай

6. қабуснамә, шәмсулмаали вәшимгир қабус, абдуришит ислам тәрҗимиси, қәшқәр уйғур нәширияти, қәшқәр 1983- йили

7. һатәм һәққидә қиссә , тохти абихан нәширгә тәййарлиған, қәшқәр уйғур нәширяти, қәшқәр 1982- йили 2 ай

8. оғузнамә дастани, турсун аюп, гең шимен , милләтләр нәширяти. Бейҗиң, 1980- йили 11- ай

9. сейит ночи дастани

10. уйғур тарихий қошақлири, учқунҗан өмәр тәййарлиған. Қәшқәр уйғур нәширяти, қәшқәр, 1981- 12-ай

11. нәсирдин әпәнди ләтиплири, абдушүкүр түрди топлап рәтлигән, шинҗаң хәлқ нәширяти, үрүмчи, 1979- йили 6-ай

12. сәләй чаққан ләтипилири, учқунҗан омәр қатарлиқлартоплиған, қәшқәр уйғур нәширияти , қәшқәр. 1983- йили

13. молла зәйдин һәққидә қиссә, хевир томур, шинҗаң хәлиқ нәширияти, үрүмчи, 1982-йили

14. һесам чақчақлири, махмут муһәммәт , шинҗаң хәлиқ нәширияти, үрүмчи , 1998-йили

15. әхмәтҗан қурбанниң балилар чөчәклири

16. һәййә бинни йәқзан һәққидә қиссә, ибн туфайил, шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи , 2001-йили 8- ай

17. Гүлистан, шәйх сәиди

18. Сеғизхан билән бөдүнә


Әслимиләр :

1. шинҗаңниң 50 йили, бурһан шәһиди, милләтләр нәшрияти, бейҗиң, 1986- йили 5- ай

2. өмүр дастани, сәйпидин әзизи, милләтләр нәшрияти бейҗиң.

3. әхмәтҗан қасими һәққидә һекайиләр, абдурахман әбәй, шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 1986- йили 10- ай

4. шинҗаң тарих материяллири

5. йирақ қирлардин ана юртқа салам, әхтәм өмәр, милләтләр нәшрияти, бейҗиң 2008- йили 6- ай

6. москва хияллири, нәбиҗан турсун

7. әркин сидиқ язмилири, (қош тил һәққидә язмилири)

8. мәмәт авақ һәққидики язмиси, абдурешит абләтхан

9. америка тәсиратлири, абдувели аюп

10. ким һәқиқй җалап?, муса җаруллаһниң қәшқәр саяһити

11. алтә шәһәр мәктуплири, ношерван яушев, , милләтләр нәшрияти, бейҗиң 2013- йили 8- ай

12. Юлғун тайиқида қилинған, иппәт тәрбийси

13. Рәпқәт ғази белән соһбәт


Әдәбий хатириләр:

1. топан, батур рози

2. сән кимниң оғлисән ойлисаңчу?, мәмтимин бағраш

3. баявандики ява гүл, мәмтимин бағраш

4. тәклимаканниң йүрикидики от дәря бойи йезиси һәққидә, өмәрҗан имин, шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 2006- йили 3- ай

5. ғәрпкә қарши баянат, пәрһат турсун

6. падишаһниң кийими барму?, әмин осман

7. қиядики овчиниң аһу-зари, (оттура асийә шәрһи) чиңғиз айтматов, мухтар шиханов, , шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи , 2004-йили 12- ай

8. ана дәря издәп , халидә исраил, шинҗаң гүзәл сәнәт-футу сүрәт нәшрияти, үрүмчи, 2009-йили 12- йили

9. өзлүк вә кимлик, әсәт сулайман, шинҗаң университети нәширияти, үрүмчи, 2006-йили 7- ай

10. Оғлум алдиңға қара ярмуһәммәт таһир туғлуқ, қәшқәр уйғур нәширияти , қәшқәр, 1991- йили


Илмий әсәрләр:

1. һазирқи заман уйғур тили грамматикиси, хәмит төмур, милләтләр нәшрияти, бейҗиң 1987- йили 6- ай

2. уйғур пәлсәпә тарихи , абдушүкүр муһәммәдимин, шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 1997-йили 8- ай

3. уйғур маарипи тарихидин очерклар( 1949 - йилға қәдәр), абдулла талип, шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 1986- йили 12-йили

4. классик уйғур әдәбияти тезислири, ваһитҗан ғопур,әсқәр һөсәйин, 1982- йили

5. қәшқәрийә, а.Н.Киропаткин, шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 1984-йили 3- ай

6. уйғур он икки муқаминиң әсли текисти вә йешими, абдурәоп полат

7. тарихи һәмиди молла муса сайрами, милләтләр нәшрияти , бейҗиң , 1986-йили 12- ай

8. тәклимаканға дүмләнгән роһ, әсәт сулайман шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 2000-йили 7-ай

9. уйғур етнографийиси, абдурәһим һәбибулла, шинҗаң хәлқ нәшрияти. Үрүмчи, 1993-йили 4- ай

10. инсанларниң йеңи йүзлиниши аббас бурһан, шинҗаң пән - техника сәһийә нәшрияти, үрүмчи, 1994-йили 1-ай

11. җаллат шиң шесәй

12. қачқун маҗуңйиң, [шветсийилик] сивен һедин, қәшқәр уйғур нәшрияти , қәшқәр, 1989-йили 3- ай

13. Дияримиздин тепилған қисмән ядикарлиқлар һәққидә, абдуқеюм хоҗа, милләтләр нәшрияти , бейҗиң, 2009–йили 5–айда

14. уттура асия тарих тезислири, һерман вамбири

15. қәшқәргә қайта сәпәр, гуннар яриң, шинҗаң хәлқ нәшрияти , үрүмчи, 2014-йили 3-ай

16. таң шеирлиридин 300 парчә, ясин һавази, милләтләр нәшрияти , бейҗиң , 2005-йили 12- ай


Шеирий әсәрләр:

1. нәзәр муптиға хәт ат һәққидә, әхмәтшаһ қарқаши

2. из, абдуреһим өткур

3. ана ривайити, абдуреһим өткур

4. ана, буғда абдулла

5. түгимәс нахша, тейипчан елийоп

6. йилларға җавап, лутпулла мутәллип

7. сәккиз сүритим, турсунбәг ибраһим

8. деһқан болмақ тәс, рози сайит

9. һәйкәл, абдукерим хоҗа

10. сунуқ қилич, абдуреһим абдулла

11. ойған, абдухалиқ уйғур

12. қәшқәрдики йәршари, адил тунияз

13. уйғурум (бардур), абдухалиқ уйғур

14. кашиғәр гумнам

15. уйғур дегән мушундақ, еля бәхтия

16. алмидәк йүрәктә аләмчә сөйгү, османҗан савут

17. рәссам, ғәйрәт абит ғәрқи

18. валактәккурниң өлүми, тейипчан елийоф

19. шүкүр дедим, абләт исмайил

20. сулайман гуваһ, таһир талип



Бу 100 китап кәң оқурмәнләрниң сөйүп оқуйдиған, кутупханисида кәм болса болмайдиған китаблар төридин орун елишқа мунасип, шундақла қош тил маарипида йетиливатқан әвладларға әң яхши ана тил дәрси болалайду дәп қаридуқ. Конилар тапқини гүл кәлтүрәр, тапалмииғини бир баш пияз дәптикән. Биз бу мушкүл әмма катта хизмәткә қилған нақис ғәйритимизни қериндашлар тоғра чүшинәр, вәзипимизниң мүшкүллики түпәйли юз бәргән хаталиқларни һәм кәчүрәр дегән үмидтимиз!


Пайдиланмилар


Диққәт:

Пайдиланған әсәрләрниң тизимликиниң һәммисини бу йәрдә баян қилип өтүш һәқиқәтән мүшкүл. Тилға елинған вә көздин көчүрүлгән китабларниң тизимлики «уйғур йилнамиси»ниң 550-560-бәтлиридики «классик әдәбият хәзиниси» вә ушбу китабниң 721-807- бәтлиридики «уйғур тилида нәшир қилинған қисмән китаблар» сәрләвһәси астидики китаблар вә униңда башқа тилға елинған вә елинмиған китап , жорналлардики он миң парчидин артуқ , илмий муһакимә әсәрләр, роман, повест, һекайә, шеир , нәсир, әдәбий ахбарат, әслимә, зиярәт хатириси қатарлиқ һәр хил жанирдики мунасивәтлик дәп қаралған әсәрләрдин бивастә вә вастилиқ пайдилинилған болуп, бу китабларни бу йәрдә бирму бир тизимлап китабханларға сунушни лайиқ көрмидуқ, шундақтиму оқурмәнләрниң кейники пайдилиниши вә издиниши үчүн муһим дәп қариған бир қисим керәклик пайдиланмиларни сундуқ.


Абдукерим рахман «уйғур фолклори һәққидә баян» , шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 1990- йили

Абдурахман бақи «уйғур китабчилиқиға тәсир көрсәткән 100 надир китаб» иҗтимаий пәнләр мунбири 2006-йиллиқ 6-сан вә 2007-йиллиқ 1-2-3-санлар

Абдурешт сулайман «уйғур шеирйитидики100парчә» мәшһур шеир 2008- йили

Абдушүкүр муһәммәтимин «уйғур пәлсәпә тарихи» омуми баян , шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 1997- йили 8- ай

Абдулла талип «уйғур маарипи тарихидин очериклар» , шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 1986- йили 12- ай

Тейипҗан елийев вә рәһмәтуллаһ җарий «уйғур классик әдәбиятидин нәмуниләр» шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 1981- йили

Ғәйрәтҗан осман

«уйғур классик әдәбият тарихи» шинҗаң хәлқ нәшрияти, үрүмчи, 2001- йили

«уйғур классик әдәбият тарихидин тезис» , шинҗаң университети нәшрияти, 1987- йили

Мәмәттурсун зунун оқя «уйғур йилнамиси» уйғур тили тәтқиқати нәшри, лондон, 2017- йили 2- ай

550-560-бәтлиридики «классик әдәбият хәзиниси»

721-807- бәтлиридики «уйғур тилида нәшир қилинған қисмән китаблар»

Мир әзәм «уйғур маарип тарихидики өчмәс юлтузлар » шинҗаң яш- усмөрләр нәшрияти, 1988- йили

Меһригүл худабәрди тәһрирлигән «20-әсир уйғур әдәбиятидики 100 мәшһур әсәр» җуңго уйғурчә радийо тори йолланған вақит:2012-йили 8-айниң 3- күни сани

Һәбибулла сийит баһавудун «уйғур әдәбиятида нәшир қилинған романлар» «шинҗаң маарип гезити», әсли мәнбә : язғучилар мунбири

Ваһитҗан ғопур, әсқәр һөсәйин «классик уйғур әдәбияти тезислири» 1982- йили



Издиниш журнили 2017- йили- 2 сани- 66-73- бәтләр